VIEW według Joe Hudsona
Dolina pod rozgwieżdżonym niebem. Dwie skalne ściany przypominają zwrócone ku sobie twarze, a między nimi płynie złocista rzeka.

Zrób miejsce
na prawdziwą
rozmowę.

Co się zmienia, kiedy możesz być sobą, usłyszeć drugą osobę i jeszcze nie wiedzieć, dokąd was to zaprowadzi?

Poznaj VIEW po polsku
Ilustrowana podróż po naukach
Joe HudsonaEksploruj we własnym tempie
Niewielkie drzewo z koralowymi owocami wyrasta z błękitnej ziemi. W tle migocze kosmiczna rzeka.

Z czym wchodzisz
w rozmowę?

Możesz zadać uprzejme pytanie, a w środku myśleć: „No, przyznaj mi wreszcie rację”.

Joe Hudson proponuje przyjrzeć się właśnie temu, co dzieje się w środku. Czy próbujesz kogoś poprawić? Czy boisz się powiedzieć, na czym ci zależy? Czy naprawdę interesuje cię odpowiedź?

VIEW opisuje cztery cechy, które pomagają otworzyć się na siebie i drugiego człowieka. Właściwe słowa przychodzą łatwiej, gdy jest w tobie miejsce na szczerość, uczucia i zaskoczenie. Samo opanowanie formułek nie załatwia sprawy.

Pod koniec wprowadzenia Joe porównuje tę postawę do dobrej gleby. To w niej może rozwinąć się to, co już żyje w człowieku. Stąd także rośliny i owoce w naszej ilustrowanej podróży.

Na podstawie Introduction to VIEW. Metafory ilustracyjne i polskie opracowanie: Kamil Wala.

Po polsku
zapamiętaj: OWOC.

Cztery cechy VIEW można ćwiczyć w dowolnej kolejności. Polski skrót pomaga je przywołać. Zobacz, co kryje się pod każdą literą.

OOdsłonięcieV · VULNERABILITYPowiedzieć szczerze o sobie,
nawet gdy to budzi lęk. WWspółodczuwanieE · EMPATHYTowarzyszyć komuś w tym, co przeżywa,
i zauważać też własne uczucia. OOtwartość na wynikI · IMPARTIALITYPozwolić rozmowie się potoczyć,
bez wymuszania określonego wyniku. CCiekawość z zachwytemW · WONDEROtworzyć się na niewiadomą,
bez przymusu znalezienia odpowiedzi.

Skrót OWOC powstał na potrzeby tego przewodnika, żeby ułatwić zapamiętanie czterech cech. W oryginale Joe używa VIEW: Vulnerability, Impartiality, Empathy, Wonder. Zmieniliśmy kolejność na V, E, I, W. Pełne objaśnienia poniżej są ważniejsze od samego skrótu.

Dlaczego właśnie takie tłumaczenie?

„Odsłonięcie” oznacza pokazanie czegoś prawdziwego o sobie mimo lęku; samo słowo „wrażliwość” mogłoby sugerować jedynie silne odczuwanie. „Współodczuwanie” oznacza tu empatię z zachowaniem kontaktu ze sobą. „Otwartość na wynik” przybliża sens impartiality w rozmowie: rezygnację z wymuszania konkretnego wyniku. „Bezstronność” mogłaby brzmieć jak neutralność sędziego. Wonder łączy ciekawość, zdumienie i zachwyt, przy czym odpowiedź nie musi pojawić się od razu. Żadne pojedyncze polskie słowo nie mieści wszystkich tych znaczeń.

Odsłonięcie

Vulnerability · własna prawda mimo lęku

Co jest teraz dla ciebie prawdziwe, a boisz się to pokazać?

Osoba w koralowym płaszczu siedzi nad rzeką, trzymając obok twarzy delikatną maskę. Światło rozjaśnia jej pierś.
Odsłonięcie może być małym gestem. Maska na chwilę odpoczywa.

„Nie wiem”. „Zależy mi na tobie”. „Nie chcę tego robić”. Każde z tych zdań może wymagać odwagi.

Joe definiuje vulnerability jako szczere mówienie o sobie mimo lęku. Potrzebne są oba elementy: mówisz zgodnie z tym, co naprawdę myślisz lub czujesz, i boisz się reakcji na te słowa.

Jeśli odruchowo przepraszasz, odsłonięciem może być postawienie granicy. Kiedy zwykle atakujesz, odsłonięciem bywa powiedzenie: „Zabolało mnie to”. Ten ruch zależy od tego, co ty zwykle ukrywasz.

Przykład wymyślony na potrzeby przewodnika
„Przytakuję, bo boję się cię rozczarować. Tak naprawdę nie mam na to teraz przestrzeni”.

Opisujesz, co przeżywasz, i bierzesz za to odpowiedzialność. Zdanie „ty mnie zawsze przytłaczasz” dopisuje drugiej osobie rolę w twojej historii.

Ile odsłonić?

Zacznij od małej, aktualnej prawdy. Możesz ujawnić samo wahanie: „Trudno mi teraz o tym mówić”. Możesz wybrać, kiedy, z kim i o czym rozmawiasz. Równie prawdziwe może być: „Nie chcę odpowiadać na to pytanie”.

Jedno prawdziwe zdanie

Wybierz drobną sprawę i osobę, przy której masz dość swobody. Możesz też zacząć na osobności.

Eksperyment · około 3 minut1 z 4

Przypomnij sobie coś drobnego, o czym trudno ci powiedzieć. Bez szukania największego sekretu.

Zobacz cały eksperyment
  1. Przypomnij sobie coś drobnego, o czym trudno ci powiedzieć. Bez szukania największego sekretu.
  2. Dokończ w myślach: „Prawda jest taka, że…”. Zauważ, gdzie odzywa się lęk, gdy to dopowiadasz.
  3. Powiedz jedno zdanie na głos, do siebie lub wybranej osoby. Mów o własnym doświadczeniu, bez zgadywania cudzych intencji.
  4. Zostań przez chwilę z odczuciami. Sprawdź, jak się czujesz po powiedzeniu prawdy. Nie musisz teraz sprawdzać, czy udało ci się wypaść dobrze.
Powiedz komuś, co w nim cenisz

Wybierz jedną osobę i powiedz konkretnie, co w niej cenisz. Wymyślony przykład: „Kiedy wczoraj zapytałeś, jak mi jest, poczułem ulgę”. Zauważ, czy trudniej mówić o wdzięczności niż o pretensji. Jeśli komplement ma wywołać wzajemność, przyjrzyj się także temu pragnieniu. Adaptacja na podstawie odcinka Vulnerability.

Źródła: Vulnerability oraz notatka o prawdzie i lęku. Ćwiczenia to adaptacje do samodzielnej praktyki.

Współodczuwanie

Empathy · z drugą osobą, w kontakcie ze sobą

Czy możesz słuchać drugiej osoby i nadal czuć, co dzieje się z tobą?

Dwie osoby siedzą na oddzielnych skałach nad wodą. Kręgi na powierzchni spotykają się między nimi.
Dwa brzegi tego samego spotkania. Każda osoba ma własne oparcie.

Wyobraź sobie, że bliska osoba opowiada o trudnym dniu. W głowie układasz już radę. Albo jej napięcie zalewa cię tak mocno, że chcesz jak najszybciej ją uspokoić.

W empatii opisywanej przez Joego jest miejsce na jej uczucia i na twoje. Możesz zauważać własny oddech, jednocześnie pozwalając, by dotarł do ciebie czyjś smutek. Nie musisz przejąć przekonania, że wszystko jest beznadziejne.

Wyobraź sobie, że siedzisz obok kogoś nad rzeką. Słyszysz jej nurt. Zauważasz, co czuje ta osoba. Siedzicie obok siebie, każde z własnym oparciem. Ta metafora pomaga pamiętać o rozróżnieniu Joego: towarzyszyć komuś w tym, co przeżywa, i nadal czuć, co dzieje się z tobą.

Przykład wymyślony
„Co teraz przeżywasz? Chcesz powiedzieć mi o tym więcej?”

Możesz przyjąć ból przyjaciela i jednocześnie nie wiedzieć, co kierowało jego szefem. Możesz też sprawdzić, jak było naprawdę.

Dwa punkty kontaktu

Zaproś kogoś do krótkiej rozmowy. Zaproponuj: „Chcesz mi opowiedzieć, a ja przez chwilę posłucham, bez dawania rad?”.

Eksperyment · około 4 minut1 z 4

Poczuj stopy albo oparcie krzesła. Przez kilka oddechów sprawdź, jak ci jest w tej chwili.

Zobacz cały eksperyment
  1. Poczuj stopy albo oparcie krzesła. Przez kilka oddechów sprawdź, jak ci jest w tej chwili.
  2. Posłuchaj drugiej osoby. Zauważ ton głosu i to, jak reaguje twoje ciało. Pozostań w kontakcie z własnym oparciem.
  3. Gdy pojawi się rada, pośpiech albo chęć pocieszenia, zauważ ten impuls. Możesz zapytać: „Jak to jest dla ciebie?”. Poczekaj na odpowiedź.
  4. Po rozmowie sprawdź: co należało do twojego doświadczenia, a co pochodziło z jej opowieści? Jeśli pojawiło się przeciążenie, zrób przerwę.
Spróbuj też na osobności

Przywołaj drobne rozczarowanie. Zauważ odczucia w ciele i powiedz do siebie: „Mogę przez chwilę z tym pobyć”. Sprawdź, co się dzieje, kiedy nie wymagasz od uczucia zmiany. Wybierz małe doświadczenie; trudniejsze przeżycia warto omawiać z kimś, kto może cię wesprzeć. Adaptacja nauk o empatii wobec siebie.

Źródła: Empathy oraz notatka o pozostawaniu przy sobie.

Otwartość
na wynik

Impartiality · bez wymuszania rezultatu

Czego próbujesz dopilnować tak mocno, że przestajesz widzieć, co się naprawdę dzieje?

Złocista rzeka rozgałęzia się wśród błękitnych wzgórz. Na brzegu stoi mały wędrowiec, patrząc na kilka możliwych dróg.
Rzeka może pokazać drogę, której nie było na twojej mapie. Metafora inspirowana odcinkiem Impartiality.

Zależy ci na spotkaniu. Bardzo. A jednak możesz wejść w nie bez wymogu, żeby druga osoba przyznała ci rację albo poczuła się lepiej.

Angielskie słowo impartiality oznacza bezstronność. W VIEW chodzi przede wszystkim o rezygnację z wymuszania konkretnego przebiegu rozmowy. Możesz mieć własne chęci, cel rozmowy i granice. Warto je znać. Nie zakładasz z góry, co ta osoba odpowie ani co wspólnie odkryjecie.

Joe używa obrazu niedzielnej przejażdżki: można zauważyć ciekawą drogę i za nią pojechać. Gdy kurczowo trzymasz się trasy do pracy, ten sam zakręt jest tylko przeszkodą. W ich rozmowie pojawia się też porównanie do koszykówki: chcesz trafić do kosza, a dobór podania zależy od tego, co właśnie dzieje się na boisku.

Przykład wymyślony
„Chcę znaleźć sposób współpracy, który ma sens dla nas obojga. Co z mojej propozycji ci nie pasuje?”

Po takim pytaniu może paść odpowiedź, której nie lubisz. Zauważ wtedy swoją reakcję. Czy chcesz dowiedzieć się więcej, czy szukasz już sposobu, żeby przekonać tę osobę?

A moje „nie”?

Nadal możesz powiedzieć „nie”, nawet jeśli rozumiesz czyjeś stanowisko. Mówiąc „nie będę rozmawiać, kiedy na mnie krzyczysz”, określasz, co zrobisz. Nie wymaga od drugiej osoby, żeby natychmiast stała się spokojna.

Źródła: Impartiality oraz notatka o przejażdżce i celu.

Poluzuj jeden chwyt

Przed zwyczajną rozmową sprawdź, jaką odpowiedź usiłujesz uzyskać. Wybierz drobną sprawę.

Eksperyment · około 3 minut1 z 4

Dokończ: „Ta rozmowa będzie udana tylko wtedy, gdy ta osoba…”. Zauważ, jakiej odpowiedzi oczekujesz.

Zobacz cały eksperyment
  1. Dokończ: „Ta rozmowa będzie udana tylko wtedy, gdy ta osoba…”. Zauważ, jakiej odpowiedzi oczekujesz.
  2. Sprawdź, dlaczego tak bardzo zależy ci na tej odpowiedzi. Może chcesz bliskości, jasności albo odpoczynku? Nazwij też granicę, którą chcesz zachować.
  3. Zapytaj o doświadczenie rozmówcy. Spróbuj przez chwilę usłyszeć odpowiedź bez układania kolejnego argumentu.
  4. Zauważ, co cię zaskoczyło. Własne zdanie i decyzję możesz wyrazić po usłyszeniu tego, co się pojawiło.
Zauważ, gdzie rzeka już płynie

Wybierz mały problem, który próbujesz przepchnąć siłą. Wypisz, czego chcą osoby, których dotyczy problem, również ty. Co możecie zrobić, żeby uwzględnić te potrzeby? Na chwilę odłóż swój pierwotny plan i poszukaj innych możliwości. To adaptacja rzecznej metafory Joego, a nie polecenie rezygnowania z własnych potrzeb.

Gdy otwartość staje się kolejnym sposobem kontroli

Możesz pomyśleć: „Przestanę naciskać, wtedy wreszcie dostanę to, czego chcę”. W takim momencie oczekiwanie nadal kieruje rozmową. Joe opisuje to jako częstą pułapkę. Zauważ, jak mocno trzymasz się tego wyniku, i sprawdź, co wtedy czujesz. Nie musisz pozbyć się wszystkich oczekiwań.

Ciekawość
z zachwytem

Wonder · pytanie może pozostać otwarte

Co możesz odkryć, jeśli przez chwilę pozwolisz sobie jeszcze nie wiedzieć?

Spójrz na nocne niebo. Możesz szukać nazwy konstelacji. Możesz też przez chwilę po prostu patrzeć, zdumiewając się tym, co widzisz.

Wonder jest bliższe temu drugiemu doświadczeniu. Joe łączy ciekawość z zachwytem, bez nacisku na zdobycie odpowiedzi. Druga osoba może cię zaskoczyć. Nawet jeśli znasz ją od lat, wciąż jest wiele rzeczy, których o niej nie wiesz.

W rozmowie możesz znać kogoś od lat i nadal zapytać z autentycznym zainteresowaniem. Możesz też użyć pytającego tonu, choć w środku zapadł już wyrok. Samo brzmienie pytania nie mówi jeszcze, czy naprawdę chcesz coś odkryć.

Przykład wymyślony
„Jak ci jest w tej sytuacji?”

Poczekaj chwilę na odpowiedź. Jeśli w środku wiesz już, co rozmówca powinien powiedzieć, zauważ ten pomysł i sprawdź, co jeszcze jest dla ciebie ciekawe.

Patrzenie po raz pierwszy

Weź do ręki zwykły przedmiot. Liść, kubek, kawałek tkaniny. Przez chwilę niczego nie musisz z nim zrobić.

Eksperyment · około 2 minut1 z 4

Zauważ jeden nowy szczegół: odcień, nierówność, grę światła. Przyjrzyj mu się chwilę.

Zobacz cały eksperyment
  1. Zauważ jeden nowy szczegół: odcień, nierówność, grę światła. Przyjrzyj mu się chwilę.
  2. Zobacz, czy pojawia się pytanie, które naprawdę cię interesuje. Na przykład: „Jak to się stało, że ten liść wygląda właśnie tak?”.
  3. Przez chwilę nie szukaj odpowiedzi. Zamiast od razu szukać wyjaśnienia, zauważ, co cię w tym przedmiocie ciekawi.
  4. Sprawdź oddech, spojrzenie, napięcie w ciele. Jak było? Brak zachwytu też jest czymś, co można zauważyć.
Sprawdź pytanie, które chcesz komuś zadać

Zapisz pytanie, z którym chodzisz do bliskiej osoby. Jeśli brzmi: „Dlaczego ty zawsze…?”, sprawdź, co już w nim zakładasz. Następnie zapisz pytanie o coś, czego naprawdę nie wiesz. Przeczytaj obie wersje na głos i zauważ różnicę w swoim ciele. Słowa „jak” i „co” bywają pomocne, ale najważniejsze jest twoje rzeczywiste zainteresowanie. Adaptacja nauk o wonder.

Źródła: Wonder oraz notatka o ciekawości bez przymusu odpowiedzi.

Mały wędrowiec patrzy przez otwór w turkusowych i koralowych obłokach na rozgwieżdżony kosmos.
Pod rozgwieżdżonym niebem można na chwilę przestać szukać wyjaśnienia.

Ta sama rozmowa.
Więcej przestrzeni.

Sprawdź cztery sposoby spojrzenia na jedną sytuację. To przykłady do eksploracji. W prawdziwej rozmowie poszukaj własnych słów.

Dwoje wędrowców idzie obok siebie kamiennym mostem nad złotą rzeką.

„Znowu cię nie było, kiedy cię potrzebowałam”.

Odsłonięcie

„Boję się, że cię zawiodłem. Chcę usłyszeć, jak ci było”.

Zauważasz własny lęk i pokazujesz go. Sprawdź, czy to twoja prawda. Jeśli nie, poszukaj zdania, które jest prawdziwe dla ciebie.

Sytuacje i dialogi są wymyślone. OWOC opisuje wewnętrzną postawę; tych zdań nie trzeba uczyć się na pamięć.

A kiedy znowu
się zamkniesz?

Możesz zauważyć to w środku zdania. Na początku kolejnej rozmowy. Dopiero wieczorem.

Z VIEW łatwo zrobić następny standard, który trzeba spełnić: być otwartym, empatycznym, spokojnym. Joe zaprasza do sprawdzania, co dzieje się właśnie teraz. Także wtedy, gdy pojawia się chęć zamknięcia.

  • Zauważ.„Właśnie próbuję wygrać”. „Nie chcę tego poczuć”. Wystarczy na razie nazwać własny ruch.
  • Pobądź ze sobą.Poczuj oparcie, stopy, oddech. Jak jest ci w tej chwili, z tym napięciem?
  • Wybierz małe otwarcie.Może to być pytanie. Jedno prawdziwe zdanie. Prośba o przerwę i ustalenie, kiedy wrócicie do rozmowy.

Autorska sekwencja powrotu, oparta na naukach o VIEW wobec siebie, empatii i ciekawości wobec oporu.

Osoba w koralowym płaszczu siedzi pod błękitnym drzewem i przygląda się złotemu nasionu na otwartej dłoni.

Pytania
o praktykę.

Czy muszę czuć wszystkie cztery cechy naraz?

To cztery sposoby rozpoznawania i przywoływania jednego stanu. Możesz zacząć od tego, co jest teraz dostępne. Być może autentyczne pytanie pozwoli ci zobaczyć własny lęk; może powiedzenie prawdy zrobi miejsce na usłyszenie drugiej osoby. Kolejność OWOC ułatwia zapamiętanie, nie wyznacza etapów rozmowy.

Czy otwartość oznacza, że mam na wszystko pozwalać?

Masz własne chęci, decyzje i granice. Joe wyraźnie zostawia dla nich miejsce. Możesz powiedzieć „nie”, przerwać rozmowę albo nie zgodzić się z czyimś wnioskiem, pozostając ciekawym tego, co się dzieje. Możesz odmówić, nawet jeśli drugiej osobie się to nie spodoba.

Co jeśli druga osoba nie chce rozmawiać w ten sposób?

Możesz sprawdzić własną postawę. Nie masz kontroli nad gotowością drugiej osoby. Zapytaj, czy chce porozmawiać, a odmowę potraktuj serio. Być może potrzebuje innego czasu, może nie chce tej rozmowy wcale. Wtedy pozostaje twoja decyzja, jak chcesz zadbać o siebie i relację.

Czy mam się odsłaniać przed kimś, kto mnie krzywdzi?

Samodzielnie decyduj, czym się dzielisz i z kim czujesz się wystarczająco bezpiecznie. Możesz odmówić, odejść i szukać wsparcia. Przewodnik nie wymaga konfrontacji z osobą, która stosuje przemoc. Odsłonięciem może być przyznanie się przed sobą albo zaufaną osobą: „Boję się i potrzebuję pomocy”.

A jeśli czuję tylko złość albo opór?

Możesz zacząć właśnie od tego doświadczenia. Jak odczuwasz złość? Co jest dla ciebie ważne? Czy jakaś część ciebie nie chce tej rozmowy? Jeśli ćwiczenie zaczyna cię przytłaczać, zrób przerwę. Te eksperymenty są małymi zaproszeniami; nie zastępują indywidualnego wsparcia.

Jak połączyć VIEW z czuciem emocji?

Zauważ, co robisz, kiedy pojawia się uczucie. Czy pozwalasz sobie je poczuć? Czy możesz przez chwilę pobyć z tym, co przeżywasz, bez wymogu szybkiej zmiany? Co cię w tym ciekawi? Ten sposób patrzenia łączy VIEW z praktyką emocjonalną. Więcej przykładów znajdziesz w przewodniku o czuciu emocji.

U źródła.

Przewodnik powstał na podstawie bazy wiedzy o naukach Joe Hudsona i pełnych transkrypcji tej serii podcastów. Tu możesz posłuchać go bez pośrednictwa polskiego opracowania. Linki prowadzą do fragmentów wprowadzających kluczowe pojęcia.

To niezależne polskie opracowanie, przygotowane przez Kamila Walę na podstawie nauk Joego. Baza aoa.zkf.io jest fanowskim zbiorem notatek i transkrypcji. Skrót OWOC, scenki i ilustracyjne metafory powstały na potrzeby tego przewodnika. Ćwiczenia opracowano na podstawie nauk Joego. Nie są cytatami ani oficjalnym polskim programem Art of Accomplishment. Czas ćwiczeń jest orientacyjną propozycją.

Dwoje wędrowców odpoczywa w bujnym kosmicznym ogrodzie. Rzeka płynie ku otwartemu horyzontowi.

Na początek wystarczy
jedna rozmowa.

Wybierz osobę, z którą chcesz się spotkać. Sprawdź, co naprawdę cię w niej ciekawi.

Wróć do praktyki